Hoe herken je een door AI gemaakt design (en de vragen die je stelt voordat je tekent)

Een bureau stuurt je drie voorstellen voor de nieuwe website. Ze zijn mooi. Ze zijn strak. Ze hebben alle drie een paars-blauw verloop bovenaan, drie identieke kaarten met afgeronde hoeken, een halfdoorzichtige, vervaagde kaart boven een donkere achtergrond, en een kop die zoiets zegt als „bouw sneller”. Je vindt ze goed. Je tekent.

Zes maanden later ontdek je dat de site van je concurrent, gemaakt door een ander bureau, precies dezelfde site lijkt. Niet omdat iemand heeft gekopieerd: omdat geen van beiden iets heeft beslist. Allebei hebben ze de standaardinstelling van een generatieve tool geërfd — en die is voor iedereen exact dezelfde.

Dit artikel gaat je niet tot art director maken. Het geeft je wat een ondernemer echt nodig heeft: bij het bekijken van een voorstel het verschil zien tussen een keuze en een standaardinstelling, en weten welke vragen je de leverancier stelt voordat je tekent. Het is een vaardigheid van een koper, niet van een designer.

„AI slop”: van meme tot woord van het jaar

De term AI slop — letterlijk „AI-slobber”, het voer in de trog — duidt op de massaal door AI gegenereerde content, gemaakt zonder zorg en juist aan dat gebrek aan zorg herkenbaar. Hij raakte vanaf augustus 2024 in het algemeen gebruik en explodeerde na de rage van de Ghibli-achtige beelden van maart 2025. In 2025 werd slop door Merriam-Webster en door het Australische nationale woordenboek gekozen tot woord van het jaar (Wikipedia, PBS News, Euronews).

Als een woord het woordenboek haalt, is het verschijnsel dat het beschrijft geen curiositeit meer voor vakgenoten: het is iets wat je klanten herkennen, ook zonder het te kunnen benoemen. Een site die „door AI gemaakt lijkt” communiceert vandaag iets heel precies aan wie ernaar kijkt — dat niemand er aandacht aan heeft besteed.

Eerste golf: de signalen die je met het blote oog ziet

De eerste golf (2024-2025) heeft een smal en repetitief visueel vocabulaire. Het zijn de makkelijkst herkenbare signalen, en je kunt ze stuk voor stuk aflopen op elk voorstel dat je voorgelegd krijgt:

• Paars-indigo-blauwe verlopen, bijna altijd diagonaal, bijna altijd in de header.
• Kaarten van „glas”, halfdoorzichtig en vervaagd (glassmorphism), boven donkere achtergronden.
• Oplichtende randen — een gekleurde gloed rond de blokken, op een zwarte achtergrond.
• Zwevende 3D-bollen, geanimeerde vervaagde bubbels, deeltjes en wervelingen, gebruikt als illustratie van „kunstmatige intelligentie”.
• Drie identieke kaarten naast elkaar met hetzelfde dunne icoontje erboven: de meest gereproduceerde features-layout van het web.
• Eén enkel lettertype (meestal Inter) zonder echte hiërarchie: koppen en broodtekst verschillen alleen in grootte.
• Uitwisselbare copy: „bouw sneller”, „lever slimmer”. Zinnen die een concurrent zonder één komma te wijzigen op zijn eigen site kan plakken.

De meest volledige catalogus van deze patronen is impeccable.style/slop, die er momenteel 64 met naam en toenaam opsomt — „Purple Gradients Everywhere”, „Inter Everywhere”, „Identical card grids”. De Britse studio 925studios heeft er een checklist voor kopers uit gedestilleerd die de generieke copy — „Build faster. Ship smarter.”, bouw sneller, lever slimmer — aan de lijst met signalen toevoegt.

De oorzaak is interessanter dan het symptoom, en het loont om die te begrijpen omdat ze verklaart waarom het verschijnsel zichzelf niet corrigeert. Het meest verspreide CSS-framework ter wereld, Tailwind, heeft een standaardtint die een paars-indigo is; dat paars heeft de publieke code verzadigd waarop de modellen zijn getraind; de modellen genereren dus paarse interfaces; die interfaces belanden online en komen terug in de volgende training. Het is een lus die zichzelf aantrekt (prg.sh, Kai Ni, Indie Hackers).

Maar het omgekeerde geldt ook: 925studios noemt drie digitale producten die aan het gegenereerde gemiddelde zijn ontsnapt — Linear, Stripe, Duolingo — en de gemene deler is niet het budget. Het is de bewuste beperking: een gekozen en gerespecteerd palet, een gekozen typografische hiërarchie, een visuele taal die jarenlang wordt volgehouden. Ze zijn ook haalbaar met een mkb-budget, want ze kosten beslissingen, geen renderuren.

Tweede golf: wanneer het cliché „smaakvol” wordt

Hier komt het deel dat bijna geen enkele leverancier je zal vertellen, en het is de reden waarom een checklist van alleen de eerste golf je maar half zou beschermen. Vanaf medio 2026 is het cliché verschoven. De generatieve tools zijn beter geworden, ze hebben de „goede smaak” geleerd, en het resultaat is een nieuwe verzameling signalen — deze keer ingetogen, warm, redactioneel:

• beige- en crèmepaletten met terracotta-roestaccenten;
• enorme cursieve schreeflettertypes als kop;
• bovenkopjes in kapitalen met zeer ruime letterafstand;
• lopende tekstbalken in tickerstijl.

De documentatie komt van Kyle Chayka, redacteur bij de New Yorker en auteur van Filterworld, in „The Generic Style of AI Web Design” (ook overgenomen in deze heruitgave). In het stuk vat designer Celine Nguyen de reactie samen van wie in het vak werkt: „I find myself instinctively repulsed by the warm tones” — ik merk dat ik instinctief word afgestoten door de warme tinten.

Het gevolg voor jou, en dat is het nuttigste van het hele artikel: als een leverancier je het crème-en-terracotta met de cursieve schreefletter voorstelt als alternatief voor het paarse verloop, stelt hij je geen beslissing voor. Hij stelt je de volgende standaardinstelling voor. Ontsnappen aan de eerste golf en in de tweede belanden is geen onderscheid: het is met zes maanden vertraging bij het cliché aankomen.

Het is niet de eerste keer: drie precedenten die zeggen hoe het afloopt

De cyclus — een visuele taal werkt, wordt massaal overgenomen, wordt ononderscheidbaar, roept een reactie op — heeft zich al minstens drie keer volledig voltrokken. Weten hoe het afliep helpt om niet de omgekeerde fout te maken.

Skeuomorfisme → flat design (2013). De leer- en vilttexturen van de eerste mobiele interfaces gingen in vier jaar van charmant naar gênant; iOS 7 haalde ze weg, in het spoor van Microsofts platte Metro uit 2010. Maar flat design riep op zijn beurt een reactie op — zonder schaduwen en reliëf begreep je niet meer wat klikbaar was — en die leverde „Flat 2.0” op, half plat, met schaduwen en diepte die met beleid werden heringevoerd (Vermeulen Design, Nielsen Norman Group). Moraal: als de reactie op het cliché mechanisch is, produceert ze het volgende cliché.

Corporate Memphis (2017-2021). De illustratiestijl met de onevenredige, platte mensfiguren, bedacht door bureau Buck en verspreid door Facebook, werd in drie jaar het standaarduiterlijk van elk technologiebedrijf. WIRED noemde het „a massive homogenisation and dulling down of the internet's visual culture” — een massale homogenisering en afvlakking van de visuele cultuur van internet. Het is het precedent dat het dichtst bij de AI slop ligt: vriendelijk signaal → massale adoptie → homogenisering → gecoördineerde reactie van de designers die het heeft gedood (AIGA Eye on Design, Creative Bloq).

Webbrutalisme (vanaf ongeveer 2014). Term gemunt door Pascal Deville met brutalistwebsites.com, beschreven als jeugdige opstand tegen de zachte, zakelijke en behaagzieke stijlen — flat en material design voorop (UX Collective, Nielsen Norman Group).

Drie cycli, één regel: het probleem is nooit de stijl geweest. Het was de adoptie zonder beslissing. En het is precies hetzelfde wat je koopt of vermijdt wanneer je vandaag een voorstel beoordeelt.

Glassmorphism is niet verboden: het is bijna altijd slecht uitgevoerd

Een eerlijke nuance, want een checklist die een lijst met verboden wordt is nutteloos. De vervaagde glaskaarten waren in 2023 door het debat onder designers al „dood” verklaard, en toch zijn Apple en Microsoft ze in hun eigen systemen blijven gebruiken. De serieuze kritiek gaat niet over de stijl zelf, maar over de manier waarop hij wordt gerealiseerd: de leesbaarheid van tekst boven een vervaagde achtergrond en de rekenkosten op instaptoestellen — dus de telefoon van drie jaar geleden waarmee de helft van je klanten je site opent (CSS-gids 2026 van Axonix).

De juiste vraag aan de leverancier is dus niet „hebben jullie vervaagd glas gebruikt?”. Het is: op welke toestellen hebben jullie het getest, en wat gebeurt er met de tekst erboven wanneer de achtergrond verandert?

De reactie heeft een naam: „Anti-AI Crafting”

Graham Sykes van Landor heeft de tegenbeweging van 2026 een naam gegeven: Anti-AI Crafting, het menselijke handwerk als tegengif voor de hypergladde visuele taal van de AI. Het richt zich expliciet tegen de luiheid, niet tegen de technologie — een onderscheid dat telt, want de kwestie is nooit „AI wel of niet gebruiken” geweest (Design Magazine).

Ondertussen hebben verschillende AI-bedrijven bewust anti-generieke identiteiten gebouwd: Normal Computing met een uitgesproken rode schreefloze letter en pixeldetails, Faculty met een ambigram-monogram in een gebeeldhouwde schreefletter, Cohere met een organische, celachtige identiteit. Wie AI verkoopt, kortom, is de eerste die er niet door AI gemaakt uit wil zien (ebaqdesign, freelogodesign).

Het Mistral-logo: waarom „vlakke kleur” een beslissing was

Een concreet en gedateerd voorbeeld van wat „gekozen en niet geërfd” betekent. In februari 2025 nam Mistral AI een nieuw merkteken aan, ontworpen door Sylvain Boyer Studio: een modulaire „M” in blokken, in volle, vlakke kleur, met een expliciete breuk met de verlopen. De verklaarde motivatie is niet esthetisch maar praktisch — meer contrast en een eenvoudiger gebruik op alle dragers, van de favicon tot het uithangbord. In het merkteken zit een pixelkat verstopt, een verwijzing naar de eerste trainingsdatasets van de modellen (designyourway, logos-world; de wissel is ook geregistreerd door Brand New).

Eén grens moet duidelijk gezegd worden: dit gaat over het merkteken, en het impliceert niet dat een website kleurloos of zonder verlopen moet zijn. Het is niet „verlopen zijn verboden”. Het is dat dát verloop, in dát merkteken, is weggehaald om een uitspreekbare reden. En het is de uitspreekbare reden waar je in een voorstel naar op zoek bent.

De vragen die je de leverancier stelt voordat je tekent

Alles wat voorafging komt neer op één enkel criterium, goed geformuleerd door 925studios: onderscheidend vermogen ontstaat door de beslissing te nemen, niet door haar te erven. Je hoeft niet te beoordelen of je een voorstel mooi vindt — je moet begrijpen of iemand heeft beslist. Deze acht vragen brengen dat in één vergadering aan het licht, en geen ervan vraagt technische kennis:

• Waarom deze kleur en geen andere? Een antwoord dat gaat over jouw sector, jouw concurrenten of jouw materialen is een beslissing. „Het werkt goed / het is modern” is dat niet.
• Wie heeft de lettertypes gekozen, en waarom twee stemmen in plaats van één? Een bewuste combinatie — een letter met persoonlijkheid voor de koppen, een neutrale en leesbare voor de tekst — is een teken van gedaan werk. Eén enkele letter voor alles is doorgaans de standaardinstelling.
• Wat is er in deze identiteit specifiek voor mijn bedrijf? Als het antwoord identiek geldt voor elke andere klant, koop je geen identiteit.
• Laat me de alternatieven zien die jullie hebben afgewezen. Wie heeft beslist, heeft ze; wie heeft gegenereerd meestal niet. Het is de vraag die het beste van allemaal onderscheidt.
• Op welke toestellen hebben jullie vervagingen en schaduwen getest? Ze vertaalt de esthetische vraag in een controleerbare.
• Zegt de tekst iets dat een concurrent van mij niet identiek zou kunnen plakken? Probeer het echt: lees de kop en vervang jouw naam door de zijne. Als het even goed standhoudt, is het generieke copy.
• Welke beperkingen hebben jullie jezelf opgelegd, en wie heeft ze geschreven? Palet, hiërarchie, witruimtes: als de leverancier generatieve tools gebruikt — legitiem — moet hij je de regels kunnen laten zien waarmee hij ze heeft geïnstrueerd.
• Zal deze site over twee jaar gedateerd op 2026 lijken? Een ongemakkelijke en nuttige vraag: elke visuele golf draagt haar eigen datum zichtbaar met zich mee.

Geen van deze vragen vereist dat jij een schreefletter van een schreefloze kunt onderscheiden. Het is dezelfde vaardigheid waarmee je de offerte van elke andere leverancier beoordeelt: onderscheiden wie over jouw probleem heeft nagedacht van wie je zijn eigen standaardresultaat heeft overhandigd. In design is dat standaardresultaat sinds 2024 met het blote oog herkenbaar — en nu weet je hoe het heet.